Wild spotten

Tijdens de reis in Namibië met onze huwelijksgasten was het spotten van wild een belangrijke bezigheid. Wild zit er op veel plekken in Namibië: in Damaraland, in de Namib woestijn en zeker in één van de meest bijzondere wildparken van Afrika: Etosha.

De meest eenvoudige manier om wild te spotten in Etosha is vanuit ons kamp, Okaukeujo. Dat ligt namelijk aan één van de belangrijkste waterpoelen in het droge wildpark. Enorme hoeveelheden wild komen naar deze waterpoel om te drinken. En om het ons makkelijk te maken is de waterpool's nachts verlicht, zodat je ook dan -onder het genot van een 'Windhoek Lager'- kan zien wat er allemaal gebeurt. Grootste nadeel hiervan is een enorm tekort aan nachtrust, want je krijgt er niet snel genoeg van!

Minstens zo spannend is het om zelf een 'game drive' te gaan maken. Hieronder geven we een aantal tips voor een succesvolle safari:

Benut de vroege ochtend en de late middag
Dat doe je in het algemeen 's ochtends (erg) vroeg, bijvoorbeeld van 6 tot 10, of laat in de middag, vanaf een uur of 3. Het licht is dan fantastisch om foto's te maken en te filmen. Bovendien zijn 's ochtends de katachtigen en andere nachtdieren nog actief en daardoor makkelijker te vinden. En last but not least is de temperatuur op deze tijdstippen een stuk aangenamer.

Rijd langzaam
Of je veel zal zien op je game drive is natuurlijk altijd de vraag. Eén ding kun je daar in ieder geval zelf aan doen: heel erg goed opletten. Het loont om niet te hard te rijden. Vaak zie je zelfs het meeste wanneer je stapvoets rijdt. Zeker als de bush wat dichter is. Het leuke daarvan is dat je ook allerlei details gaat zien zoals sporen, mestkevers, kleurrijke vogels, en wellicht een slang of kameleon. Rij je harder dan 30 km per uur, dan ga je zeker veel dingen over het hoofd zien.

Zoek de waterpoelen op
Etosha is (zeker wanneer wij daar zijn) een droog gebied. Het wild verblijft dan ook vaak in de buurt van waterpoelen. Het loont daarom zeker om deze plekken op te zoeken en -ook als er in eerste instantie niets te zien is- er een tijdje te blijven staan.

Wees niet te luidruchtig
Wanneer je teveel geluid maakt schrik je dieren vaak af. Wees dus niet te luidruchtig. En als je stilstaat voor een mooi plaatje: zet gerust de motor even uit. Dieren zijn dan veel kalmer en daardoor beter te bekijken. Als je een dier ziet en te enthousiast en hard tegen je medepassagiers roept dat je die ziet, dan is de kans groot dat je het dier wegjaagt. Maak daarom vooraf afspraken over tekens die je elkaar geeft als er gestopt moet worden. Kijk naar alle kanten

Het is waarschijnlijk een goed idee om met meerdere mensen per auto te gaan rijden. Degene die rijdt kan meestal tegelijkertijd niet goed wild spotten en mist dus nog wel eens wat aan 'zijn' kant. Wanneer er iemand achterin zit die ook die kant in de gaten houdt, is de kans groter dat je geen cheetah, leeuw of luipaard voorbij rijdt!

Respecteer het territorium van de dieren
Etosha is geen kinderboerderij. De dieren zijn echt wild, hoewel ze meestal wel enigszins gewend zijn aan mensen. Wil je gevaarlijke situaties vermijden, dan is het belangrijk het territorium van de dieren te respecteren. Omdat je in de auto zit geldt dat natuurlijk vooral voor olifanten. Pas vooral op met kudde's olifanten met jongen. Een moederolifant kan agressief worden wanneer je te dicht in de buurt komt en dat is zeker het geval wanneer je tussen haar en haar jong terecht komt.

Stap niet uit
In Etosha is het verboden uit te stappen wanneer je in het park rijdt. Er is wel een aantal vaste plaatsen waar je een sanitaire stop kan maken of de lunch kan nuttigen.

Neem een goede verrekijker mee

Een goede verrekijker is geen overbodige luxe op safari. Het komt vaak voor dat een dier net iets te ver weg is om met het blote oog goed te kunnen zien. Maar ook om dieren die vlakbij zijn goed te kunnen bekijken is een verrekijker geweldig: je kan dan allerlei leuke details zien. En wil je goed vogels kunnen kijken, dan is een verrekijker eigenlijk onmisbaar.

Zorg voor een goede zoomlens voor je fototoestel
Iedereen wil natuurlijk mooie foto's maken. In Afrika geldt dat je dan eigenlijk wel een lens van minimaal 200 millimeter nodig hebt, maar liefst nog groter. Alleen dan kan je de meeste dieren 'dichtbij' halen. Want wat geldt voor verrekijkers geldt zeker ook voor je fototoestel.

Koop een dierenboekje en een kaart van Etosha
Het is wel zo leuk om te weten wát je ziet. In de winkel in het kamp van Etosha zijn prima dierenboekjes te koop, waarin je heel eenvoudig alle dieren kan vinden die je in Etosha kan tegenkomen. Hieronder geven wij vast een klein voorproefje.

Antilopes
In Etosha zit erg veel wild. Het meest in het oog springend zijn wel de vele springbokken (je komt er vanzelf achter waarom ze zo heten!) en de indrukwekkende gemsbokken met hun kaarsrechte, vlijmscherpe gewei (ook wel oryxen of spiesbokken genoemd). Deze dieren kunnen in een bar en droog klimaat als dat van Etosha uitstekend overleven en hebben het besparen van energie tot ware kunst verheven. De gemsbok kan als het moet zelfs bijna zonder water leven. Met een beetje geluk gaan we ze ook nog zien in Damaraland en in de Namib woestijn. Een andere antilope die je in Etosha kan tegenkomen is de 'black-faced' impala. Deze impalasoort, met een zwarte streep over het gezicht, komt alleen in Etosha voor en geldt als zeer zeldzaam. En waarschijnlijk gaan we ook kudu's zien. Een kudu is een werkelijk prachtige grote antilope, bruin met witte strepen op de flank. De mannetjes staan bekend om een geweldig groot, gedraaid gewei. En wie weet zien we ook de grootste antilope van allemaal: de eland-antilope: een indrukwekkende verschijning. Maar er zijn nog veel meer soorten antilopes te vinden in Etosha, waaronder kleinere soorten zoals steenbokken, duikers en dik-diks.

Olifanten
De kans is erg groot dat je in Etosha olifanten zal zien. Deze dieren behoeven eigenlijk geen nadere introductie. De mannetjes leven vaak alleen, of trekken op in kleine groepen. De vrouwtjes leven met de jongen in zogenaamde 'breeding herds'.Olifanten communiceren met elkaar via zeer lage tonen die voor ons niet hoorbaar zijn. Zo kunnen ze op grote afstand contact met elkaar leggen (vaak meer dan 1 km). Ze leggen dagelijks vaak grote afstanden af van wel 30 tot 40 kilometer, om het vele voedsel te verteren. Olifanten kunnen niet erg goed zien, maar des te beter horen en ruiken. Olifanten in Etosha hebben amper slagtanden. Dat heeft te maken met de aard van het voedsel dat ze in Etosha nuttigen. Maar dat maakt ze niet minder indrukwekkend. Ook in Damaraland komen olifanten voor. Rijdend door de drooggevallen rivierbeddingen kunnen we op zoek gaan naar deze wilde woestijnolifanten.

De zwarte neushoorn
In Etosha is de kans aanwezig om de zeldzame zwarte neushoorn te zien. Vooral 's avonds, aan de waterpoel zijn de vooruitzichten gunstig! Deze neushoorn is helaas vrijwel uitgeroeid vanwege de populariteit van zijn hoorn. Met name Aziaten schijnen namelijk te geloven dat neushoorn-hoornpoeder (een aardige voor scrabble) potentieverhogend werkt. De zwarte neushoorn is kleiner dan zijn grote broer: de witte neushoorn. Maar hij is een stuk agressiever! Want wee degene die wordt aangevallen door een zwarte neushoorn. Zigzaggend naar de eerste de beste boom rennen is dan nog je enige kans. Neushoorns zijn bijna blind en gaan puur af op geluid en reuk; desalniettemin zijn ze vrij trefzeker… De zwarte neushoorn is overigens helemaal niet zwart, maar net zo grijs als de witte neushoorn. De witte neushoorn is een graseter, met brede lippen (in het engels: 'wide lips'). Dit is verbasterd tot 'white' en dus wit. De bladeren etende zwarte neushoorn heeft men vervolgens maar het predikaat 'zwart' gegeven.

Leeuwen
We komen natuurlijk allemaal vooral ook voor de 'katten'. Leeuwen zijn de meest gewilde dieren om te zien en niet voor niets met voorsprong de nummer 1 van de 'big five'.
Met een beetje geluk gaan we ze wel zien in Etosha. 's Nachts bij de waterpool (luister ook vooral naar het nachtelijke gebrul van de mannetjes, dat je door merg en been zal gaan). Of overdag, meestal in de schaduw van een paar struiken of grote boom. Leeuwen zijn misschien niet de snelste jagers en van hun conditie moeten ze het ook niet hebben, maar ze zijn onmiskenbaar de slimste. Ze jagen meestal in groepen, met strategische plannen en valstrikken waar Napoleon jaloers op zou zijn. En toch -al zien we dat bijna nooit op televisie- mislukt het overgrote deel van hun jachtpogingen. Mannetjesleeuwen hebben overigens een prima leven. Mits ze een behoren tot een groep, waar ze dan wel hard voor hebben moeten knokken. Maar daar krijgen ze wel wat voor terug: de vrouwtjes jagen voor ze en nemen het initiatief als ze willen paren. En de man zelf? Die slaapt vooral, maar liefst 20 uur per dag!

Cheeta's
Het snelste roofdier op aarde is de cheeta, ook wel jachtluipaard genoemd. Deze ranke katachtige loopt de 100 meter in een seconde of 4. Heel veel langer dan dat houdt hij het echter niet vol: cheeta's staan namelijk niet bepaald bekend om hun enorme uithoudingsvermogen. Ze hebben veel te vrezen van leeuwen en hyena's en jagen daarom vooral overdag. Hun grootste concurrenten liggen dan meestal te slapen in de schaduw van een paar mopani's. Cheeta's hebben grote, ruimte vlaktes nodig om te jagen. Op diverse plekken in Etosha is het landschap ideaal voor cheeta's. Ze houden er van om een goed overzicht te hebben. Vaak kan je ze dan ook zien zitten op een relatief hoog gedeelte van het terrein, terwijl ze de horizon afspeuren op zoek naar een prooi.

Luipaarden
Het luipaard is de meest mysterieuze van alle katachtigen. Geen dier is zo moeilijk te vinden als een luipaard. Ze staan bekend om hun 'stealth'; het vermogen om volledig onzichtbaar te worden. Dat is dan ook waar ze op vertrouwen: een luipaard gaat er van uit dat z'n prooi of belager hem niet zal zien. Ze kunnen volledig opgaan in hun omgeving en je zal ze makkelijk over het hoofd zien. Een luipaard vínd je niet, wordt wel eens gezegd, maar een luipaard vindt joú. Vandaar dat deze grote kat terecht onderdeel van de big five is. Wil je het tóch proberen: kijk dan vooral in grote, dichtbegroeide bomen. Een luipaard vindt het namelijk heerlijk om de dag door te brengen in een boom, al dan niet met prooi. Want daar is hij redelijk veilig voor hyena's en leeuwen.

Hyena's
Een verhaal apart, dat is de hyena. De hyena is een soort op zichzelf: het is geen hondachtige en komt nog het dichtst in de buurt van de kattenfamilie. Hyena's leven in een bizarre wereld die gedomineerd wordt door vrouwen. In een hyenaclan is één vrouwtje de baas. En haar eerstgeboren dochter zal haar meestal ook opvolgen. De mannetjes stellen eigenlijk niet veel voor in de hyena-wereld. Ze zijn een stuk kleiner en minder sterk dan de vrouwtjes. Hyena's hebben een afschrikwekkend sterk gebit; ze kunnen door alles heen bijten en doen dat ook. Daarvan hebben wij een mooi voorbeeld meegemaakt tijdens onze laatste reis in Botswana: veel was er niet mee over van onze koelbox nadat de hyena's 'm te pakken hadden gekregen...

We kennen ze vooral als aaseters die de prooi van andere dieren afpakken, maar in werkelijkheid zijn ze (in groepen) zelf ook zeer effectieve jagers. Er zijn twee soorten hyena's: de 'spotted' hyena en de meer zeldzame, harige 'brown' hyena.

De honingdas
Een van onze favorieten is de honingdas. Dat is een echte taaie rakker. De zwart-witte honingdas is voor niets en niemand bang: hij is verzot op honing en kijkt niet op een bijeensteek meer of minder. Een lekkere cobra op z'n tijd is ook welkom, en de beet hiervan overleeft de honingdas meestal wel. En als het echt moet gaat hij zelfs de strijd aan met een luipaard, die toch snel 3 keer zo groot is. Vaak zie je ze niet, maar met een beetje geluk vinden we in Etosha wel een honingdas.

Stokstaartjes
"Wie het kleine niet eert is het grote niet weerd", wordt wel eens gezegd. Als het om stokstaartjes (niet te verwarren met stokpaardjes) gaat zijn wij het daar roerend mee eens. Stokstaartjes zijn enorm leuke kleine familiediertjes. Ze staan natuurlijk bekend om hun 'rechtop' zitten, steunend op hun staart. Als ze buiten hun hol zijn is er altijd één (de 'brandwacht') die continu alert is op roofdieren in de lucht of op de grond. Als hij aangeeft dat er gevaar is, rennen ze vliegenvlug terug naar hun hol.